Werkoverzicht: Revolutie in naam van...?

Revolutie in naam van ....?

Inleiding: In de moderne tijd is verandering de norm. We moeten steeds maar weer vooruit om meer vooruitgang te boeken. In pre-moderne tijden was stabiliteit en orde het ideaal. Denk bijvoorbeeld aan de Egyptische cultuur of aan het Christendom. Elke verandering werd daar gezien als een verlies van orde. Met verandering dreigde chaos. Vrijheid was in die stabiele samenlevingen al helemaal verdacht: vrijheid staat gelijk aan wanorde, chaos en permanente strijd. Bij Machiavelli, Hobbes, Rousseau en Locke is verandering in zekere zin nog problematisch. Bij Machiavelli is er eigenlijk alleen het krachtenspel van vijanden waarin het recht van de sterkste geldt. Bij Hobbes resulteert dit krachtenspel in een stabiele orde waarin vrijheid opgeofferd wordt aan een monarch. Het redeneren vanuit een natuurtoestand vooronderstelt ook reeds een stabiele opvatting over de natuur van de mens. Bij Rousseau en Locke is dit ook het geval. Zeker, met de natuurtoestand als maatstaf was het mogelijk de bestaande maatschappelijke orde (standenmaatschappij, ongelijkheid) te bekritiseren en te veranderen. Dit gebeurde in de Franse Revolutie en de Amerikaanse revolutie aan het einde van de 18e eeuw. Maar als de maatschappij eenmaal gevormd is naar het ideaal van de natuurtoestand dan is echte verandering niet meer aan de orde.
Met Hegel en Marx komen we in de eredivisie van het denken terecht en laten we de toch wat eenzijdige en simpele voorstelling van zaken als bij Hobbes, Rousseau en Locke achter ons. Het denken vanuit een natuurtoestand wordt terecht verworpen als een ontoereikende truc. Een filosoof mag nooit zomaar iets postuleren. Gedachte-experimenten als bij Locke zijn uit den boze. Het denken en de concrete, historische werkelijkheid zijn onlosmakelijk op elkaar betrokken. Bij Hegel en Marx zien we voor het eerst het idee dat waarheid samenhangt met tijd en plaats, dat in de geschiedenis een ontwikkeling van het denken plaatsvindt. Zoiets als een stabiele natuurtoestand past daar uiteraard niet in. Maar ondanks de permanente verandering is er volgens Hegel en Marx wel degelijk een vooruitgang in de geschiedenis te ontwaren. Ook bij hen komt de geschiedenis ergens tot stilstand. Kort na 1989 was dit idee enorm populair. Na de val van het Sovjetcommunisme werd door F. Fukuyama het einde van de geschiedenis afgekondigd. Het enige overgebleven maatschappijmodel dat levensvatbaar bleek, was de sociaal-democratie gecombineerd met een kapitalistische, economische orde. Deze opvatting van Fukyama zien we direct terug in de periode Bush waarin het uitgangspunt was deze orde aan andere landen op te leggen (denk aan Irak).
Maar kwam de geschiedenis zo aan zijn einde? Tot aan de vakantie gaan we enkele (r)evolutionaire veranderingsbewegingen bestuderen. Meer specifiek: de economische kredietcrisis, de groene revolutie, milieuactivisme, klimaatcrisis en dierenrechten. Een aantal vragen staat hierbij centraal:
- Wie of wat veroorzaakt verandering? Is de samenleving maakbaar of zijn we overgeleverd aan hogere machten? Wie zijn de actoren van veranderingen (de staat, het individu, een cultuur, een volk, de arbeiders, de intellectuelen)
- Welke veranderingen worden er voorgesteld? Op basis van welke criteria wordt die verandering als gerechtvaardigd gezien?
- Hoe moeten veranderingen doorgevoerd worden? Naionaal, suprantionaal, vanuit individu, bedrijven? Mogen de veranderingen alleen via democratische weg afgedwongen worden? Mogen er doden bij vallen? Mag er een oorlog voor gevoerd worden?



Cijfer:
1) Toets (60%)
- Gespecificeerde pagina’s uit het handboek.
- Behandelde aanvullende literatuur.
- Bekeken documentaires.

2) Essay over een van de behandelde onderwerpen. (40%)



*Week 6 -10 april

Karl Marx en de communistische revolutie, I
Boek: 111-114, 158.
Taak: 6.90, 6.91, 6.92 plus vragen communistisch manifest (zie blog)

Extra:
Marx – Engels: Communistisch manifest


* Week 13-17 april
Karl Marx en de Vrije Markt II

Extra tekst over:
De perfecte wereld van Adam Smith. Uit: filosofen van het dagelijkse brood van Robert L. Heilbroner.

Taak:
Vragen over tekst Adam Smith. (zie elders op blog)
Vragen over cartoon kapitalisme. (zie elders op blog)


* Week 20-24 april
Hedendaags kapitalisme: Neo-liberalisme en de Shock Doctrine
Documentaire: The Corporation

Extra tekst
– Naomi Klein: ‘Milton Friedman en de zoektocht naar een laboratorium voor laissez faire’ (The Shock Doctrine p. 66-97)
- Milton Friedman – Pleidooi voor privatiseren (Uit: NRC, zie blog).

Taak:
Inleveren PO
Lezen: extra teksten
Maken: Vragen over extra tekst Naomi Klein tot en met (zie blog).


VAKANTIE

week 4 mei – 8 mei

Taak:
Lezen:
Maken: Vragen over extra tekst Naomi Klein tot en met einde(zie blog).
Vragen bij The Corporation



Week 11 mei 15 mei

Bio-industrie, dierenrechten en de honger in de wereld I.

Extra tekst:
Peter Singer – Inleiding Dierenbevrijding
Eric Schlosser – Fast Food Nation.
Documentaire We feed the world

Taak:
Lezen: extra teksten plus handboek ....
Maken: vragen bij de tekst en de docu.


Week 18-22 mei

Bio-industrie, dierenrechten en de honger in de wereld II.

Extra tekst:
Peter Singer – Inleiding Dierenbevrijding
Eric Schlosser – Fast Food Nation.
Documentaire We feed the world

Taak:
Lezen: extra teksten plus handboek ....
Maken: vragen bij de tekst en de docu.


* Week 25-29 mei

De energiecrisis en de klimaatcrisis I

Extra teksten: ?
Docu: De waterstofrevolutie (tegenlicht)


* Week 1 juni – 5 juni

De energiecrisis en de klimaatcrisis II

Extra teksten: ?
Docu: De waterstofrevolutie (tegenlicht)


week 8 juni 12 juni

Taak:
Lezen:
Maken: